Her gün: tabakta
- Her öğünde bir avuç ölçüsünde protein: yumurta, balık, tavuk, yoğurt ya da baklagil
- Tabağın yarısı sebze; öğüne önce sebzeyle başlamak
- Rafine şeker, beyaz un ve şekerli içecekleri azaltmak
- Yağ kaynağı olarak zeytinyağı, ceviz, fındık ve yağlı balık
Her gün: gün içinde
- Hekim kısıtlamadıysa gün boyu düzenli su içmek
- Paketli atıştırmalık ve işlenmiş et (sucuk, salam) yerine doğal besinler
- Hazır gıdalardaki gizli tuza dikkat: etiketi okumak
- Öğün saatlerini sabit tutmak; uzun açlığı büyük bir öğünle kapatmamak
Her hafta
- 2–3 kez yağlı balık: somon, sardalya, uskumru
- 2–3 kez baklagil yemeği
- Hareket: yürüyüş, yüzme ya da su içi egzersiz; hekim veya fizyoterapist önerisiyle
- Kompresyon önerildiyse beslenmeyle birlikte sürdürmek
Kaydetmek: değişimi görmek için
Lipödemde ilerlemeyi tartı tek başına göstermez. Aynı koşullarda tutulan basit kayıtlar, beslenme değişikliklerinin şikâyetlere etkisini görünür kılar.
- Bacak çevresini aynı gün ve saatte ölçüp not almak
- Ağrı ve şişlik hissini 0–10 arası puanlamak
- Uyku süresini ve hangi günlerde şişlik arttığını yazmak
Yapılmaması gereken: şok diyetler
Çok düşük kalorili şok diyetler lipödem dokusunu hedeflemez; kas kaybını artırabilir ve süreci zorlaştırır. Lipödeme eşlik eden fazla kilo varsa onun yönetimi de sürdürülebilir, kas kütlesini koruyan bir planla yapılır. Sonuçlar kilo yerine yağ ve kas kütlesi, bacak çevresi ve şikâyetlerle izlenir.
Hekiminizle birlikte
Lipödem tanısı hekim tarafından konur; beslenme tedavinin bir parçasıdır, tek başına yerine geçmez. Kompresyon, fizyoterapi ve cerrahi seçenekler hekiminizle değerlendirilmelidir. Bu not genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sık sorulan sorular
Lipödem olduğumu nasıl anlarım?
Bacaklarda ve bazen kollarda, vücudun geri kalanıyla orantısız, simetrik yağlanma; dokunmakla ağrı, kolay morarma ve diyetle bu bölgelerin pek değişmemesi tipik işaretlerdir. Tanı için hekim muayenesi gerekir.
Kilo vermek lipödemi geçirir mi?
Kilo vermek eşlik eden fazla kilonun yükünü azaltır ve şikâyetlere iyi gelebilir; ancak lipödem dokusu diyetle büyük ölçüde değişmez. Amaç ödemi, ağrıyı ve eşlik eden kiloyu yönetmektir.
Lipödem için özel bir diyet var mı?
Herkese uyan tek bir lipödem diyeti yoktur. Proteini yeterli, sebzesi bol, rafine şeker ve işlenmiş gıdası az, düzenli öğünlere dayanan bir plan kişinin kan değerlerine ve yaşamına göre uyarlanır.
Kaynaklar
- Herbst KL ve ark. Standard of care for lipedema in the United States. Phlebology, 2021. Kaynağa git
- AWMF S2k Leitlinie Lipödem (037-012), 2024. Kaynağa git