Kimler için
- Yüksek tansiyonu olan ya da sınırda değerleri bulunanlar
- LDL kolesterolü ya da trigliseridi yüksek çıkanlar
- Kalp krizi, stent ya da bypass sonrasında beslenmesini düzenlemek isteyenler
- Ailesinde erken yaşta kalp hastalığı olanlar
- Diyabetle birlikte kalp-damar riski taşıyanlar
Beslenme tarafında neye odaklanıyoruz
Tuz ve potasyum dengesi
Dünya Sağlık Örgütü, yetişkinler için günlük tuz tüketiminin 5 gramın altında tutulmasını önerir. Tuzun büyük kısmı tuzluktan değil; ekmek, peynir, turşu, salça ve hazır gıdalardan gelir. Plan bu gizli kaynakları tek tek ele alır; sebze, meyve ve baklagillerle potasyum alımını artırır.
Yağın türü
Doymuş yağların yerine zeytinyağı, kuruyemiş ve yağlı balık gibi doymamış yağ kaynaklarının kullanılması LDL kolesterolü olumlu etkiler. Mesele yağı kesmek değil, türünü değiştirmektir.
Çözünür lif
Yulaf, arpa, baklagiller ve bazı meyvelerdeki çözünür lif LDL kolesterolün düşürülmesine katkı sağlar. Bu besinler plana gerçek yemekler içinde yerleştirilir.
Akdeniz mutfağı zemini
PREDIMED çalışmasında zeytinyağı ya da kuruyemişle zenginleştirilmiş Akdeniz tipi beslenme, büyük kalp-damar olaylarının sıklığında azalmayla ilişkili bulundu. Bu mutfak, Türk mutfağının zeytinyağlılarına ve baklagil yemeklerine zaten çok yakındır.
İlk görüşmede neler değerlendiriliyor
Tüm danışanlarda yapılan 90 dakikalık değerlendirmeye ek olarak, bu alanda özellikle şunlara bakılır:
- Kan basıncı ölçümleriniz; mümkünse evde aldığınız değerler
- Lipid profili (LDL, HDL, trigliserit), açlık kan şekeri ve HbA1c
- Tuz kaynakları: ekmek, peynir, hazır gıda ve dışarıda yeme sıklığı
- Kullandığınız tansiyon ve kolesterol ilaçları
- Bel çevresi ve vücut kompozisyonu
Plan bu değerlendirmeye göre gün gün, tarifleriyle yazılır; telefon uygulamasıyla takip edilir ve sonuçlar kas ve yağ kütlesi üzerinden ölçülür.
Hekiminizle birlikte
İlaç düzenlemeleri hekiminizin kararıdır. Göğüs ağrısı, nefes darlığı, ani başlayan konuşma bozukluğu ya da yüzde kayma acil durumdur; beklemeden 112'yi arayın.
Sık sorulan sorular
Yumurta kolesterolü yükseltir mi?
Çoğu kişide besinlerle alınan kolesterolün kan kolesterolüne etkisi, doymuş yağın ve genel beslenme düzeninin etkisinden daha sınırlıdır. Yumurta miktarı lipid profilinize ve genel planınıza göre belirlenir.
Tuzu tamamen kesmem gerekir mi?
Hayır; hedef azaltmaktır. Tat alma alışkanlığı birkaç hafta içinde uyum sağlar. Baharat, limon ve taze otlarla lezzet korunur.
Kolesterol ilacı kullanıyorsam beslenmeye dikkat etmem gerekir mi?
Evet. Beslenme düzeni ilacın etkisini destekler; tansiyon, kan şekeri ve kilo gibi diğer risk etkenleri üzerinde de etkilidir.
Zeytinyağının ne kadarı fazla?
Zeytinyağı değerli bir yağdır ama enerji yoğunluğu yüksektir. Miktar, enerji ihtiyacınıza ve kilo hedefinize göre her yemek için ayrıca belirlenir.