İçeriğe geç
Dyt. Muhsin Can Yiğiter Klinik diyetisyen, Ankara Randevu talebi

Beslenme sistemi: gün gün plan, telefonda takip, kas ve yağ odaklı sonuç

Beslenme planı üç parçalı bir sistemin içinde çalışır. Plan gün gün, isimli yemekler ve tariflerle yazılır. Danışan bu planı telefonundaki uygulamadan günü gününe takip eder. Sonuçlar ise tartıdaki tek sayıyla değil, klinikte ölçülen kas ve yağ kütlesiyle değerlendirilir. Üç parça birbirini besler: ölçüm planı belirler, takip ölçümü açıklar, ikisi birlikte bir sonraki planı yazdırır.

Gün gün yazılan plan

Plan randevunun ertesi günü başlar ve yedi gün sürer. Her gün ayrı yazılır; pazartesinin planı salının kopyası değildir. Her günün içinde uyanış saati, öğün saatleri, gün içine dağıtılmış su ve o güne uygun hareket yer alır.

Öğünler “bir dilim peynir, iki kaşık bulgur” gibi parçalar halinde değil, isimleriyle yazılır: zeytinyağlı taze fasulye, bulgur pilavı, fırında somon. Her yemeğin yanında tarifi ve size uygun porsiyonu bulunur. Böylece listede ne yazdığını değil, ne pişireceğinizi bilirsiniz.

Plan yazılırken makro besinlerin yanında vitamin ve mineral yeterliliği de gözetilir. Haftanın çeşitliliği de planlanır; örneğin aynı gün hem öğle hem akşam yemeğinde kuru baklagil yer almaz.

Bir haftanın anatomisi

Aşağıda örnek bir haftanın yedi günü var. Her gün ayrı yazılmış; hafta sonu uyanış ve öğün saatleri kayıyor, hareket türü güne göre değişiyor, kuru baklagil aynı gün iki öğünde birden yer almıyor. Günün üstündeki şerit, 24 saatin nasıl dağıldığını gösterir.

Pazartesi

  1. UyanışBir bardak su
  2. KahvaltıIspanaklı omlet, tam buğday ekmeği, domates, salatalık, birkaç zeytin
  3. Ara öğünYoğurt ve ceviz
  4. ÖğleYüksek proteinli tavuk wrap, ayran Video
  5. Ara öğünElma ve badem
  6. Hareket30 dakika tempolu yürüyüş
  7. AkşamFırında somon, antioksidan salata Video
  8. Uyku

Öğle pratik ve taşınabilir; akşam balık.

Salı

  1. UyanışBir bardak su
  2. KahvaltıBeyaz peynir, haşlanmış yumurta, domates, salatalık, yeşillik, çavdar ekmeği
  3. Ara öğünKefir
  4. ÖğleZeytinyağlı taze fasulye, bulgur pilavı, cacık
  5. Ara öğünArmut ve fındık
  6. Hareket20 dakika kuvvet çalışması
  7. AkşamLavaş burger, mevsim salatası Video
  8. Uyku

Kuvvet çalışması olan gün, akşamda protein öne çıkar.

Çarşamba

  1. UyanışBir bardak su
  2. KahvaltıSütlü yulaf lapası, tarçın, muz dilimleri, ceviz
  3. Ara öğünAyran ve havuç çubukları
  4. ÖğleYüksek proteinli tavuklu salata Video
  5. Ara öğünMandalina
  6. Hareket40 dakika yürüyüş
  7. AkşamEtli nohut, yoğurt, yeşil salata
  8. Uyku

Kuru baklagil bu kez akşamda; öğle buna göre hafif kurgulandı.

Perşembe

  1. UyanışBir bardak su
  2. KahvaltıMenemen, tam buğday ekmeği
  3. Ara öğünYoğurt ve nar taneleri
  4. ÖğleMercimek köftesi, marul yaprağı, ayran
  5. Ara öğünGlütensiz elmalı fit rulo Video
  6. HareketDinlenme günü; 15 dakika esneme
  7. AkşamIzgara levrek, roka salatası, haşlanmış patates
  8. Uyku

Dinlenme günü; hareket yerini esnemeye bırakır.

Cuma

  1. UyanışBir bardak su
  2. KahvaltıSebzeli omlet, tam buğday ekmeği
  3. Ara öğünKefir ve elma
  4. ÖğlePirinç yufkasından kıymalı börek, cacık Video
  5. Ara öğünBadem ve mandalina
  6. Hareket20 dakika kuvvet çalışması
  7. AkşamZeytinyağlı pırasa, yoğurt, haşlanmış yumurta
  8. Uyku

Haftanın son iş günü; uyku saati yarım saat kayar.

Cumartesi

  1. UyanışBir bardak su
  2. KahvaltıPeynir, zeytin, domates, salatalık, yeşillik, haşlanmış yumurta, tam buğday ekmeği
  3. Hareket60 dakika doğa yürüyüşü
  4. ÖğleEtli kuru fasulye, bulgur pilavı, az turşu
  5. Ara öğünNar
  6. AkşamQuesadilla, yeşil salata Video
  7. Uyku

Hafta sonu ritmi: geç kahvaltı, tek ara öğün, daha uzun hareket.

Pazar

  1. UyanışBir bardak su
  2. KahvaltıIspanak topu, yoğurt, domates, salatalık Video
  3. ÖğleTavuklu sebze çorbası, tam buğday ekmeği, salata
  4. Ara öğünDiyete uygun glütensiz tatlı Video
  5. Hareket30 dakika yürüyüş ve esneme
  6. AkşamKıymalı kabak dolması, yoğurt
  7. Uyku

Pazartesiye hazırlık: akşam yemeği erken, uyku saati yerine oturur.

Bu, ofiste çalışan, hafta içi erken kalkan bir yetişkin için kurgulanmış örnek bir haftadır. Gerçek plan sizin kan değerlerinize, uyku ve iş düzeninize, mutfağınıza ve damak zevkinize göre yazılır; porsiyonlar kişiye özel belirlenir.

Tarif kütüphanesi

Plandaki yemekler, yüzlerce isimli tariften oluşan bir tarif kütüphanesinden seçilir ve danışana göre yeniden düzenlenir. Aynı yemek iki kişiye aynı şekilde yazılmaz.

  • Kan değerlerinize ve sağlık durumunuza göre
  • Yaşam tarzınıza ve gün içindeki vaktinize göre
  • Mutfak imkânlarınıza ve evde kimin pişirdiğine göre
  • Kültürel alışkanlıklarınıza ve damak zevkinize göre
  • Size uygun porsiyonla, tarifiyle birlikte

Aşağıdakiler, Instagram'da paylaştığım tariflerden bazıları; örnek haftada “Video” işaretli yemekler bunlar. Danışana giden planda her yemek, malzemesi ve yapılışıyla yazılı olarak yer alır.

Telefonda kontrollü takip

Plan, telefonunuza bir uygulama olarak gelir. Mağazadan indirmeniz gerekmez; size özel bir bağlantıyla açılır ve telefonunuzun ana ekranına eklenir. Uygulama her gün yalnızca o günün planını gösterir.

PazartesiBugünün planı
%60günün plana uygun kısmı
Su
Hatırlatma 16.00: ara öğün zamanı
Temsili görünüm. Öğünlere ve suya dokunarak deneyin.

Bugünün planı

Öğünler saatleriyle, yemekler tarifleriyle; o gün ne yapacağınız tek ekranda.

Öğün işaretleme

Her öğünü yedim, atladım ya da değiştirdim olarak işaretlersiniz; plan dışı yediklerinizi de kaydedebilirsiniz.

Su ve hareket

Gün içinde içtiğiniz suyu ve yaptığınız hareketi girersiniz.

Öğün fotoğrafı

İsterseniz tabağınızın fotoğrafını ekleyebilirsiniz.

Hatırlatıcılar

Su, öğün ve hareket hatırlatmaları, sizin gün düzeninize göre ayarlanan saatlerde gelir.

Günlük ilerleme

Günün ne kadarının plana uygun geçtiğini bir ilerleme halkasında görürsünüz.

Girdiğiniz bilgiler diyetisyeninize ulaşır. Böylece kontrol görüşmesinde “bu hafta nasıl geçti?” sorusu tahminle değil, kayıtla cevaplanır: hangi öğünler zorladı, hangi günler kolay geçti, su ve hareket nerede eksik kaldı.

Uygulamayı kullanmak istemeyenler planlarını PDF olarak alabilir.

Kilo değil, kas ve yağ

Tartı yalnızca toplam ağırlığı gösterir; bu ağırlığın ne kadarının yağ, ne kadarının kas olduğunu söylemez. Oysa sağlık açısından önemli olan budur. Kilo hızla düşerken kaybedilen kısmın önemli bir bölümü kas olabilir; tartı sabit görünürken yağ kaybı sürüyor da olabilir.

Bu yüzden sonuçlar klinikteki analiz cihazlarıyla izlenir. İlk görüşmede alınan ölçümler her kontrol görüşmesinde tekrarlanır ve karşılaştırılır:

  • Yağ kütlesi ve yağın vücuttaki dağılımı
  • Kas kütlesi ve kasın vücuttaki dağılımı
  • Kemik kalitesine dair değerler
  • Bel çevresi
Tartıdaki sayıAynı

Ölçüm alınır; plan bu tabloya göre yazılır.

  • Yağ
  • Kas
  • Su, kemik ve diğer
Temsili çizim; gerçek bir danışana ait değildir. Amaç, tartının neyi göstermediğini anlatmaktır.

Hedef, kas kütlesini koruyarak ya da artırarak yağ kütlesini azaltmaktır. Bir sonraki plan bu sonuçlara göre yazılır: kas kaybı görülüyorsa protein dağılımı ve hareket, yağ kaybı duraksadıysa öğün düzeni ve uygulama kayıtları birlikte gözden geçirilir.

Kontrol görüşmesinde masada ne var

Kontrol görüşmesinde iki kaynak yan yana konur: bir haftalık uygulama kayıtlarınız ve klinikte yeniden alınan ölçümler. Biri ne yaşadığınızı, diğeri vücudunuzun buna nasıl yanıt verdiğini gösterir. Kararlar ikisinin kesiştiği yerde verilir.

Uygulamadan gelenler

  • Hangi öğünlerin yenildiği, atlandığı ya da değiştirildiği
  • Atlanan öğünlerin hangi saatlerde yoğunlaştığı
  • Gün içindeki su ve hareket
  • Plan dışı yenenler ve notlarınız
  • Eklediğiniz öğün fotoğrafları

Klinikte ölçülenler

  • Yağ kütlesi ve dağılımı
  • Kas kütlesi ve dağılımı
  • Kemik kalitesine dair değerler
  • Bel çevresi
  • Varsa yeni tahlil sonuçlarınız

Masadan çıkan kararlar

  • Öğün saatlerinin gerçek gününüze göre kaydırılması
  • Porsiyonların ve protein dağılımının ayarlanması
  • Zorlandığınız tariflerin yerine yenilerinin seçilmesi
  • Hareket planının güncellenmesi
  • Bir sonraki yedi günün yeniden yazılması

Bir sürecin seyri

Kurgusal bir örnektir; gerçek bir danışana ait değildir ve sonuç vaadi içermez. Amaç, planın gerçek hayata göre nasıl ayarlandığını göstermektir.

  1. İlk görüşme

    Ayşe 41 yaşında, ofiste çalışıyor ve tahlillerinde insülin direnci var. Görüşmede gününün 06.45'te başladığı, öğle yemeğini masa başında yediği ve asıl zorlandığı saatin akşam 21.00'den sonrası olduğu ortaya çıkıyor. Vücut kompozisyonu ölçülüyor.

  2. İlk hafta

    Plan randevunun ertesi günü başlıyor. Uygulamadaki kayıtlar iki şey gösteriyor: 16.00 ara öğünü beş iş gününün dördünde atlanmış, akşam plan dışı atıştırma üç gün işaretlenmiş.

  3. Birinci kontrol

    Kayıtlar konuşuluyor: 16.00, Ayşe'nin toplantı saati. Ara öğün 15.00'e alınıyor ve çantada taşınabilecek bir seçeneğe çevriliyor. Akşam yemeğinde protein ve lif artırılıyor; çoğu kişide akşam atakları, öğleden sonraki uzun açlığın devamıdır.

  4. İkinci kontrol

    Tartı neredeyse aynı ve Ayşe endişeli. Ölçüm ise yağ kütlesinin azaldığını, kas kütlesinin korunduğunu gösteriyor. Plan aynı çizgide devam ediyor; haftaya iki gün kısa kuvvet çalışması ekleniyor.

  5. Bayram haftası

    Plan misafirliklere ve bayram sofralarına göre yeniden yazılıyor: kahvaltı geç, öğle hafif, bayram tatlısı planın içinde ve porsiyonu belli. Amaç o haftayı yasaklarla değil, düzenle geçirmek.

Sık sorulan sorular

Uygulamayı indirmem gerekir mi?

Hayır. Uygulama size gönderilen bağlantıyla açılır; telefonunuzun ana ekranına ekleyerek bir uygulama gibi kullanırsınız.

Uygulamayı kullanmak istemezsem ne olur?

Planınızı PDF olarak da alabilirsiniz. Uygulama takibi kolaylaştırır ama zorunlu değildir.

Kilomu hiç tartmıyor musunuz?

Tartılırsınız; ama sonuç yalnızca kiloya göre değerlendirilmez. Kilonun yanında yağ kütlesine, kas kütlesine ve bel çevresine birlikte bakılır.

Tarifleri yapmak zor mu?

Tarifler mutfak imkânlarınız ve vaktiniz hesaba katılarak seçilir. Plan, ev mutfağında uygulanabilir olacak şekilde yazılır.

Bir öğünü atlarsam ya da plan dışı bir şey yersem ne olur?

Uygulamada işaretlersiniz. Amaç sizi denetlemek değil; planın hangi noktada zorlandığını görmek ve bir sonraki planı buna göre yazmaktır.

Randevu

Görüşmeler Çankaya'daki klinikte, yüz yüze ve randevuyla yapılır. Randevu talebinizi e-posta ya da Instagram üzerinden iletebilirsiniz; size uygun gün ve saat için dönüş yapılır.